به یادِ روزهایِ گذشته

1.

بیایید نگاهی به فهرست خریدی بیاندازیم که در رمان درخشان الیزابت بوئن، مرگ قلب (1938) آمده است:

یک قالب صابون وینولیا برای حمام،

ده دوازده تا سر قلم ریلیف،

یک ظرف سس میگو و ماهی آزاد (اندازه ی کوچک)،

یک سیم ظرف شویی مخصوص ماهی تابه ،

یک شیشه قرص اکسید منیزیم بیسوریتد (اندازه کوچک)،

یک شیشه سس گوشت،

یک کلاف نخ از پشم طبیعی (برای زیر پیراهنی های دیکی)،

یک لامپ الکتریکی،

یک دسته کاهو،

یک قواره برزنت راه راه برای تعمیر صندلی ساحلی،

یک دست استخوان نهنگ برای تعمیر شکم بندها،

دو جفت قلوه ی گوسفند،

ده دوازده تا پیچ کوچک،

یک نسخه از Church Times ،

این فهرست خرید خانم هکامب، بانوی خانه ی کنار دریا در کنت است، جایی که پورتیا، یتیم 16 ساله در قلب رمان مرگ قلب، چند ماهی به عنوان میهمان در آن اقامت دارد. فهرست خرید خانم هکامب ممکن است چندان وسوسه انگیز نباشد، اما گمان می کنم که همچنان به طرز غریبی اندوه بار است. به یک عکس قدیمی می ماند: زمان دیگری را به یاد می آورد، چیزهایی که دیگر وجود ندارند.

2.

یک فهرست خرید چیزی است که همواره مرا به شگفتی وامی دارد به عبارت دیگر از همان لحظه ای که به فکر تهیه ی یک فهرست خرید می افتم باید اذعان کنم که من به عنوان نویسنده ی فهرست خرید همان کسی نیستم که خواننده ی آن است: اگر در اینجا گیرنده همان فرستنده باشد دیگر چه لزومی دارد که من یک فهرست خرید بنویسم؟

این یک فهرست خرید خواهد بود تا آنجا که بر غیاب من دلالت کند. اگرچه شاید همچنان مایل باشم که تصور کنم کار نوشتن فهرست خرید تنها برای این بوده که چیزی را فراموش نکنم!

3.

آن چیزی که باعث می شود تا یک متن باز-خوانش پذیر بشود ایده ی امکان مرگ است: همواره ممکن است من سر راهم به فروشگاه در تصادفی خیابانی کشته شوم اما فهرست خرید من باید همچنان برای، مثلاً شما، قابل خواندن باشد (البته چنانچه شما بنا به دلایل تاسف آوری نسبت به مرور فهرست خرید من بعد از مرگم علاقه مند باشید).

4.

به گمان من آن چیزی که امروز بعد از یک سا ل مایه ی تاسف است این است که اگر در زمان فعالیت های انجمن امکان انحلال به عنوان یک امکان ضروری مطرح بود خواه ناخواه ضرورت مستندسازی به عنوان مهم ترین کار انجمن ناگزیر بود. در آن صورت، تا تاریخ برجا بود، همگان می توانستند به نظاره بنشینند آن چیزی را که بر فعالیت های دانشجویی-لااقل در این دانشگاه – گذشت:

“بدون دل تنگی و در واقع با یک خنده”

پی نوشت :

1

این متن در واقع یادداشتی بود که به مناسبتِ سالروزِ انحلال انجمن اسلامی برای نشریه ی دانشجویی هفت نون و به سفارش دوست عزیزم عباس ابرامی نگاشته شد. اما علی رغم منشِ گزین گویانه اش برای من آبستنِ بزرگترین و دشوارترینِ مسائل می باشد. قضیه این است که ایده ی فهرست خرید با خواندن کتابی درباره ی دریدا به جانم افتاد_اصلا این ایده متعلق به خود دریدا بود_اما مسئله این است که چه کسی می تواند ادعا کند دریدا را درست فهمیده است ؟!

از آنجایی که نه می توانستم جرئت چنین ادعایی را داشته باشم و نه اصلا در پیشِ خود هم به چنین یقینی رسیده بودم و مهم تر از همه این  که اندیشه های دریدا را به کل پس و پیش و از آنِ خود کرده بودم تصمیم گرفتم حتی یادی هم از دریدا در متن نکنم و یادداشت بدون هیچ پانوشتی در نشریه منتشر شود.

در واقع اساسی ترین نکته برایِ من این است که گرچه بندِ اول عینا از همان کتاب نقل شده(ژاک دریدا ، تالیف نیکلاس رویل، ترجمه ی پویا ایمانی ،نشر مرکز) و بند دوم و سوم نیز «شبیه» به اندیشه های دریدا می نمود اما همچنان گمان می کنم این یادداشتی بود متعلق به خودِ من.

2

نکته ی اساسیِ دیگر این است که باور کنید یا نه ،یه هر حال باید بگویم که تمام یادداشت بهانه ای بود تا آن جمله ی آخری را بنویسم  “بدون دل تنگی و در واقع با یک خنده”

به عبارت دیگر من ادعا می کنم که متنی نوشتم که در آن ایده هایِ زیادی مطرح شده تا فرصتی ایجاد شود برایِ گفتنِ همان یک جمله. اصلا چه کسی گفته که ما باید جمله ها را بنویسیم تا ایده ها را منتقل کنیم ؟!

شاید بهتر باشد تمام متن را به دور بریزید ولی فقط آن جمله را به خاطر داشته باشید و در مناسبت های مختلف آن را به کار بگیرید !